+381/ 021 457-023 •

O Nama: Naučno istraživačka delatnost

Od samog osnivanja Saveza lovačkih društava za Vojvodinu (10. decembra 1922. godine) osećala se potreba da se uvede red u ponašanje lovaca i želja da se divljač sačuva od nekontrolisanog lova i krivolova. Tokom narednih godina Savez se bavio prvenstveno organizacionim pitanjima, omasovljenjem članstva i donošenjem propisa u cilju unapređenja lovstva.

U prvim posleratnim godinama LS Vojvodine ponovo se organizaciono i stručno konsoliduje, s obzirom da je u ratno vreme njegov rad bio potpuno zamro.
Posle Drugog svetskog rata i oslobođenja ostali su i dalje na snazi Zakon o lovu iz 1931. godine, prilagođen duhu vremena, odlukom Glavnog narodnog odbora Vojvodine. Interesantno je da je ovim zakonom Banovinskim većima data ingerencija da svojim odlukama uređuju neka pitanja koja nisu načelne prirode. Između ostalog njime je zakonjeno osnivanje Banovinskog lovačkog fonda iz kojeg se, između ostalog, mogu trošiti i za znanstvena istraživanja, lovačku literaturu i dr.

Na Skupštini Saveza lovačkih društava Vojvodine 1955. godine donet je Pravilnik o fondu za unapređenje lovstva kojim se propisuje korišćenje sredstava po raznim osnovama među kojima se nalaze i stavke o očuvanju zdravstvenog stanja divljači, izdavanju lovačke literature i organizovanju naučnih radova na eksperimentalnim i drugim lovištima.

Zakonom o lovstvu Srbije (1993 godine) i Statutom Lovačkog saveza Srbije Lovački savez Vojvodine konačno dobija značajno mesto u jedinstvenoj lovačkoj organizaciji Srbije. Sve do 1952. godine nije bilo organizovanog naučnoistra- živačkog rada u Vojvodini, što se ne može reći i za stručni, koji je bio zastupljen prilozima stručnjaka u postojećoj lovačkoj štampi. Prva organizovana naučna istraživanja u Vojvodini, posle oslobođenja, datiraju osnivanjem «Radne grupe za istraživanjalovstvu» , na Veterinarskom fakultetu u Beogradu 1952. godine. Radnu grupu su sačinjavali profesori ogdan Jakšić, Vladislav Nevenić i Vojislav Jovanović sa Veterinarskog fakulteta u Beogradu, profesor Stane Valentinčić sa Biotehničkog fakulteta u Ljubljani i ing. B. Šepa. Osnivanje Grupe za naučna traživanja u lovstvu smatra se početkom organizovanog naučnog rada u lovstvu u Vojvodini.
Ovoj istraživačkoj ekipi tadašnji Savez lovačkih društava Vojvodine za eksperimentalnu teritoriju dodelio je lovište Biserno ostrvo i znatnu materijalnu pomoć.

Predmet interesovanja Grupe bila je zečija divljač, koja je živa izvožena u inostranstvo i donosila znatna devizna sredstva. Uprkos kratkom vremenu njenog rada (do 1955. godine), došlo se do značajnih rezultata prikazanih u 26 naučnih radova i monografije o zecu, autora profesora Bogdana Jakšića.
Radna grupa je prerasla u «Institut za naučna istraživanja u lovstvu» FNRJ, koji je posle 4 godine prestao da postoji zbog nedostatka materijalnih sredstava, kadrovskih i organizacionih problema.

Da bi se održao kontinuitet u naučnom radu, posle pres-tanka rada Radne grupe i Instituta, LS Vojvodine osniva «Stanicu za uzgoj i zdravstvenu kontrolu divljači». Stanicom rukovodi Jovan Beljanski, redsednik LS APV, a stručni saradnici su bili ing. A. Petrik, dr Vojislav Jovanović, dr Ladislav Šrajber, ing Vukoman Šelmić i veterinar D. Jovanović.

Stanica za uzgoj i zdravstvenu kontrolu, posle nekolikogodina rada, transformiše se u “Laboratoriju za lovstvo” na Poljoprivrednom fakultetu u Novom Sadu. Ova Laboratorija bila je jedina naučno-istraživačka ustanova na teritoriji Srbije koja se bavila istraživanjima prvenstveno niske divljači. Osnivač Laboratorije bio je profesor Vojislav Jovanović, a u njoj su kao saradnici učestvovali B. Tarasenko, M.Vapa, N.Šijački, Z. Stojanović i N. Pejić. Odlaskom profesora Jovanovića u penziju rad ove Laboratorije prelazi u Veterinarski institut Novi Sad, gde zajedno sa profesorom Jovanovićem u istraživanjima učestvuju i stručnjaci Instituta Dušan Orlić, Mladen Gagrčin i Radovan Pavlović.

Pored stručnjaka sa Šumarskog fakulteta Beograd, Poljoprivrednog fakulteta Novi Sad i Veterinarskog instituta Novi Sad u istraživanjima iz oblasti lovstva učestvovali su i stručnjaci stručne službe Lovačkog saveza Vojvodine Vukoman Šelmić, Aristid orda, Miloš Beuković, Dara Aleksić, Milan Novkov, Zoran Ristić, Mića Milosavljević i Milenko Zeremski. Nešto kasnije ostvarena je saradnja sa istraživačima sa Prirodno-matematičkog fakulteta u Novom Sadu (Ljiljana Vapa, Dragana Obreht i Mihajla Žan), kao i sa Zavodom za zaštitu prirode i njihovim saradnikom Borisom Garovnikovim, Pasterovim zavodom i Lovotursom.

U okviru projekata iz lovstva danas radi znatan broj istraživača koji, iako nisu institucionalno objedinjeni, pretstavljaju veoma kompetentan istraživački tim, sa multi-disci- plinarnim istraživačkim profilom (šumari, veterinari, stočari, biolozi, lekari) koji ima istaknuto mesto u istraživanjima ove vrste u Srbiji i šire. Ova multiinstitucionalna i multidisciplinarna sarad- nja umnogome je doprinela kvalitetu obavljenih istraživanja što se procenjuje prihvatanjem radova na domaćim i stranim stručnim skupovima i publikovanjem radova u stranim naučnim časopisima visokog rejtinga.

Istraživački tim Saveza u proteklom periodu učestvovao je na mnogobrojnim domaćim i stranim (Nemačka, Grčka, češka, Portugalija, Švedska, Mađarska) stručnim i naučnim skupovima gde su saopšteni rezultati ovih istraživanja samostalno ili u saradnji sa stranim istraživačima. Među njima treba istaći simpozijum sa temom «Zec i jarebica u savremenim agro- ekosistemima», povodom jubileja 75. godišnjice postojanja Saveza, na kojem je saopšteno 44 referata, uz učešće istraživača iz Italije, čehoslovačke i Bugarske, kao i tradicionalne simpozijume sa međunarodnim učešćem, u Herceg-Novom, koje organizuje Poljoprivredni fakultet u Novom Sadu.

Nosioci tema i istraživači na njima svake godine redovno podnose izveštaje o naučno-istraživačkom i stručnom radu koje verifikuje Skupština. Povremeno se štampaju i posebne publikacije, sa radovima objavljenim kod nas i u inostranstvu, za nekoliko predhodnih godina.

Treba istaći da su iz pomenutih istraživačkih projekata odbranjeni jedna doktorska disertacija, tri magistarska rada I mnogobrojni diplomski radovi studenata.

Pored saradnje sa domaćim institucijama LS Vojvodine je ostvario naučnu saradnju i sa stranim zemljama: Italijom (Nacionalni institut za divlju faunu, Bolonja), Austrijom (Institut

za ekologiju divljači, Beč), Grčkom, (Univerzitet Tesalije, Institut za tehnologiju i upravljanje poljoprivrednim ekosistemima, Larisa… )

Program istraživačkog i stručnog rada donosi se za duži vremenski period, ali takođe i za svaku godinu posebno. Predlaže ga stručna služba zajedno sa Komisijom za gajenje, zaštitu I naučno-istraživački rad, a usvaja ga Upravni odbor i Skupština LS Vojvodine. U tom cilju donet je Dugoročni program razvoja lovstva Lovačkog saveza Vojvodine (za 10 godina) u kojem su najvažnije vrste lovne divljači značajne za lovstvo Vojvodine. U ovom spisku nalaze se teme, kako fundamentalnog značaja tako i direktno primenjive u lovačkoj praksi,.koje obuhvataju aktuelne probleme u vezi sa biologijom, ishranom, ekologijom, zaštitom, genetikom, racionalnim gazdovanjem, poboljšanjem stanišnih uslova i dr.

Treba naglasiti da je naučno-istraživački rad danas na takvom nivou da više nisu moguća improvizovana istraživanja bez stalnih izvora finansiranja, naročito za višegodišnja I fundamentalna istraživanja, koja su često neizvesnog ishoda. Dosadašnji način finansiranja ovoga rada menjao se u zavisnosti od statusnih promena u načinu organizovanja naučnog i stručnog rada. Od početaka koji su obećavali da će biti adek- vatno rešen osnivanjem Grupe, do kasnijeg potpuno vo- lonterskog načina istraživanja korišćenjem besplatne opreme i kadrova sa fakulteta i instituta na kojima su istraživači bili stalno zaposleni. U periodu procvata lovnog turizma deo prihoda od lovačkih udruženja i turističkih agencija odvajao se i samo- upravnim sporazumom koristio u finansiranje nauke. Momentalno se kroz finansijski plan Saveza predviđaju sredstva za ovu namenu. Možda je došlo vreme za ponovno osnivanje Fonda za naučna istraživanja Lovačkog saveza Vojvodine sa Pravilnikom koji bi decidirano određivao uslove sticanja, svrhu i način korišćenja sredstava.

Danas u prirodi dolazi do globalnih promena na koje mi ne možemo uvek uticati, ali im se moramo prilagođavati jer je to uslov opstanka živog sveta. Na primer, nema izgleda da se u poljoprivredi u dogledno vreme smanji upotreba hemijskih sredstava, jer bez njih danas nema visokih prinosa, a ona su jedan od bitnih faktora smanjenja brojnosti pernate ali i ostale divljači. Zato je neophodno strogo pridržavanje uputstava za njihovu primenu, kako u pogledu doziranja, načina primene tako i u bezbednom uklanjanju ambalaže nakon aplikacije.

Stoga nauka mora da iznađe alternativna rešenja za novonastalu situaciju. Struka i nauka su do sada rešile mnoge probleme, počev od veštačkog uzgoja fazana i druge divljači, ali one ne mogu da reše pitanje neracionalnog gazdovanja, uništavanja šuma i remiza, nepropisnu primenu hemijskih sredstava, krivolov i dr., što se rešava striktnom primenom zakonskih propisa.